Lần đầu đi làm, bạn cần chuẩn bị 4 việc: một CV gọn trong 1 trang, câu trả lời cho các câu hỏi phỏng vấn quen thuộc, hiểu quy định thử việc và đọc kỹ hợp đồng trước khi ký. Theo Bộ luật Lao động 2019, mỗi công việc chỉ được thử việc một lần, thời gian thử việc dài nhất từ 6 ngày làm việc đến 180 ngày tuỳ công việc, và lương thử việc ít nhất bằng 85% lương của công việc đó.
Những quy định cần nhớ khi đi làm lần đầu
| Nội dung | Quy định | Căn cứ |
|---|---|---|
| Số lần thử việc | Chỉ 1 lần cho một công việc | Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 |
| Thử việc tối đa với công việc cần trình độ từ cao đẳng trở lên | 60 ngày | Điều 25 |
| Thử việc tối đa với công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ | 30 ngày | Điều 25 |
| Thử việc tối đa với công việc khác | 6 ngày làm việc | Điều 25 |
| Thử việc tối đa với công việc của người quản lý doanh nghiệp | 180 ngày | Điều 25 |
| Lương thử việc | Ít nhất 85% mức lương của công việc đó | Điều 26 |
| Hợp đồng lao động dưới 1 tháng | Không áp dụng thử việc | Điều 24 |
| Loại hợp đồng lao động | Không xác định thời hạn, hoặc xác định thời hạn tối đa 36 tháng | Điều 20 |
| Bảo hiểm xã hội bắt buộc | Hợp đồng không xác định thời hạn, hoặc xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên | Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 |
Nguồn: Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 (văn bản hợp nhất 125/VBHN-VPQH ngày 27/08/2025) và Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025). Bài viết mang tính tham khảo, không thay cho tư vấn pháp lý.
Bước 1: Viết CV khi chưa có kinh nghiệm
CV của người mới tốt nghiệp nên gọn trong 1 trang và viết riêng cho từng vị trí ứng tuyển. Một CV đủ ý gồm các phần sau:
- Thông tin liên hệ: họ tên, số điện thoại, email nghiêm túc (nên đặt theo họ tên), khu vực sinh sống.
- Mục tiêu nghề nghiệp: 1–2 câu nói rõ vị trí bạn muốn và điều bạn có thể đóng góp.
- Học vấn: trường, ngành, năm tốt nghiệp. Ghi điểm trung bình nếu từ khá trở lên.
- Kinh nghiệm thay thế: thực tập, việc làm thêm, đồ án, hoạt động câu lạc bộ. Mỗi mục ghi bạn đã làm gì và kết quả ra sao.
- Kỹ năng: ghi cụ thể, ví dụ “Excel: hàm VLOOKUP, bảng tổng hợp” thay vì “thành thạo tin học văn phòng”.
- Chứng chỉ: ngoại ngữ, tin học, chứng chỉ nghề nếu có.
| Nên | Tránh |
|---|---|
| Gửi file PDF, đặt tên theo dạng “Ho-ten-Vi-tri-ung-tuyen.pdf” | File Word dễ lệch định dạng, tên file chung chung như “CV moi.docx” |
| Ảnh chân dung rõ mặt, phông nền đơn giản | Ảnh tự chụp, ảnh có người khác |
| Dùng động từ cụ thể: “hỗ trợ”, “lập”, “xử lý”, kèm kết quả | Liệt kê chung chung, không có kết quả |
| Đọc lại chính tả, tên công ty trước khi gửi | Sai tên công ty, sai chính tả |
Bước 2: Tìm việc ở đâu và tránh bẫy lừa đảo
Một số kênh tìm việc bạn nên dùng:
- Ngày hội việc làm và bộ phận hỗ trợ học sinh, sinh viên của trường.
- Trung tâm dịch vụ việc làm tại tỉnh, thành phố nơi bạn sống.
- Trang tuyển dụng và mục tuyển dụng trên website chính thức của doanh nghiệp.
- Thầy cô, bạn bè, người quen giới thiệu.
Hãy cảnh giác khi nơi tuyển dụng đòi bạn nộp tiền “giữ chỗ”, đặt cọc hoặc giữ bằng gốc. Điều 17 Bộ luật Lao động 2019 cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tuỳ thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động, và cấm yêu cầu người lao động bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản để thực hiện hợp đồng.
Bước 3: Chuẩn bị phỏng vấn
- Đọc website, fanpage của công ty để biết họ làm gì.
- Đọc lại mô tả công việc, chuẩn bị ví dụ phù hợp từ thực tập, đồ án, việc làm thêm.
- Đến sớm 10–15 phút, mang theo bản in CV và bản sao bằng cấp.
- Ăn mặc gọn gàng, lịch sự, hợp với môi trường công ty.
| Câu hỏi thường gặp | Gợi ý trả lời |
|---|---|
| Bạn hãy giới thiệu về bản thân. | Nói trong 1–2 phút: đã học gì, đã làm gì, vì sao hợp với vị trí này. |
| Vì sao bạn chọn công ty chúng tôi? | Nêu một điểm cụ thể bạn tìm hiểu được về công ty và gắn với mục tiêu của bạn. |
| Điểm mạnh, điểm yếu của bạn là gì? | Điểm mạnh kèm một ví dụ thật. Điểm yếu nêu kèm cách bạn đang cải thiện. |
| Mức lương mong muốn của bạn? | Tìm hiểu mặt bằng lương của vị trí trước, đưa ra một khoảng thay vì một con số cứng. |
| Bạn có câu hỏi gì cho chúng tôi không? | Hỏi về công việc cụ thể, cách đánh giá trong thời gian thử việc, cơ hội đào tạo. |
Bước 4: Hiểu đúng về thử việc
Thử việc giúp hai bên xem công việc có phù hợp không. Theo Điều 24 Bộ luật Lao động 2019, nội dung thử việc có thể ghi trong hợp đồng lao động hoặc ký thành hợp đồng thử việc riêng. Hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng thì không áp dụng thử việc.
| Loại công việc | Thời gian thử việc tối đa |
|---|---|
| Công việc của người quản lý doanh nghiệp | 180 ngày |
| Công việc cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên | 60 ngày |
| Công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ | 30 ngày |
| Công việc khác | 6 ngày làm việc |
- Chỉ thử việc 1 lần cho một công việc (Điều 25).
- Lương thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó (Điều 26).
- Khi hết thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả. Đạt yêu cầu thì tiếp tục hợp đồng đã ký hoặc ký hợp đồng lao động (Điều 27).
- Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền huỷ bỏ thoả thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường (Điều 27).
Mẹo nhỏ: hỏi rõ tiêu chí đánh giá ngay ngày đầu, ghi lại việc đã làm mỗi tuần và chủ động xin góp ý từ người hướng dẫn.
Bước 5: Đọc kỹ hợp đồng lao động trước khi ký
Hợp đồng lao động phải lập bằng văn bản thành 2 bản, mỗi bên giữ 1 bản, hoặc ký qua phương tiện điện tử (Điều 14). Có hai loại hợp đồng: không xác định thời hạn và xác định thời hạn tối đa 36 tháng (Điều 20).
Trước khi ký, bạn kiểm tra các nội dung sau đã được ghi rõ chưa (Điều 21):
- Công việc và địa điểm làm việc.
- Thời hạn hợp đồng.
- Mức lương, hình thức và thời hạn trả lương, phụ cấp.
- Chế độ nâng bậc, nâng lương.
- Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi.
- Trang bị bảo hộ lao động.
- Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.
- Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ.
Nếu bạn ký hợp đồng không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, bạn thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Đi làm rồi, học tiếp thế nào?
Ở nhiều nơi, bằng cấp là một tiêu chí khi xét thăng chức hoặc chuyển vị trí. Nếu bạn đã có bằng trung cấp, cao đẳng và muốn học tiếp mà vẫn giữ việc, có thể chọn liên thông lên đại học từ xa, học online theo lịch của mình. Bằng đại học từ xa dùng được để xin việc và thi công chức, xem bài phân tích chi tiết.
Nếu chưa học nghề, bạn tham khảo lộ trình từ trung cấp, cao đẳng lên đại học. Cách giữ nhịp học khi đi làm có trong bài vừa đi làm vừa học đại học. Nếu bạn đã ngoài 30 tuổi và đang cân nhắc học tiếp, đọc thêm bài đi học lại khi đã ngoài 30.
Câu hỏi thường gặp
Thời gian thử việc tối đa là bao lâu?
Theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019: không quá 180 ngày với công việc của người quản lý doanh nghiệp, 60 ngày với công việc cần trình độ từ cao đẳng trở lên, 30 ngày với công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ và 6 ngày làm việc với công việc khác.
Lương thử việc được bao nhiêu?
Do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó, theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019.
Công ty có được cho thử việc lần thứ hai cho cùng một công việc không?
Không. Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 quy định chỉ được thử việc một lần đối với một công việc.
Nghỉ ngang trong thời gian thử việc có phải bồi thường không?
Không. Theo Điều 27 Bộ luật Lao động 2019, trong thời gian thử việc mỗi bên có quyền huỷ bỏ hợp đồng thử việc hoặc thoả thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường.
Công ty giữ bằng gốc của tôi có đúng luật không?
Không. Điều 17 Bộ luật Lao động 2019 cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tuỳ thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động và cấm yêu cầu đặt cọc bằng tiền hoặc tài sản để bảo đảm thực hiện hợp đồng.
Khi nào tôi được tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025), người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Cần tư vấn học tiếp sau khi đi làm?
Hotline: 0978 001 798 (Cô Trúc, chuyên viên tư vấn tuyển sinh ICEO)
Email: admin@iceo.edu.vn
Hoặc để lại thông tin ở trang Liên hệ, ICEO sẽ gọi lại cho bạn.
Nguồn tham khảo (cập nhật 15/10/2026):
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, văn bản hợp nhất 125/VBHN-VPQH ngày 27/08/2025: Điều 14, 17, 20, 21, 24, 25, 26, 27.
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15: Điều 2.
Bài viết liên quan: